Πώς μιλάμε στα παιδιά για τον Πόλεμο και την Ειρήνη;
Πώς μιλάμε στα παιδιά για δύο τόσο μεγάλες και αντίθετες έννοιες όπως ο πόλεμος και η ειρήνη;
Τα παιδιά μπορεί να ακούσουν τη λέξη «πόλεμος» με πολλούς τρόπους: μέσα από μια εθνική επέτειο, ένα βιβλίο, μια συζήτηση στο σχολείο ή στο σπίτι, ακόμη και μέσα από γεγονότα που συμβαίνουν στον κόσμο.
Και τότε έρχονται οι ερωτήσεις.
Τι είναι πόλεμος; Γιατί γίνεται; Τι συμβαίνει στους ανθρώπους; Τι σημαίνει ειρήνη;
Δεν χρειάζεται να ξεκινήσουμε με δύσκολες ιστορικές πληροφορίες ή σκληρές εικόνες. Μπορούμε να προσεγγίσουμε τον πόλεμο και την ειρήνη για παιδιά ξεκινώντας από όσα μπορούν να κατανοήσουν: την καθημερινότητά τους, το σπίτι, το σχολείο, τους ανθρώπους που αγαπούν, τα αγαπημένα τους αντικείμενα και τα συναισθήματά τους.
Με αυτή τη λογική δημιουργήθηκε και το εκπαιδευτικό βίντεο της EggΠαίδευσης.
Ο Egg μάς προσκαλεί σε ένα διαφορετικό ταξίδι: μια επίσκεψη στο Μουσείο Πολέμου και Ειρήνης.
Στο Μουσείο Πολέμου και Ειρήνης με τον Egg
Μπορεί ένα αντικείμενο να μας διηγηθεί μια ολόκληρη ιστορία;
Ένα παιχνίδι, ένα ρούχο ή ένα μικρό προσωπικό αντικείμενο μπορεί αρχικά να φαίνεται συνηθισμένο. Όταν όμως γνωρίσουμε σε ποιον ανήκε και την ιστορία που κρύβεται πίσω του, αποκτά εντελώς διαφορετικό νόημα.
Αυτή ακριβώς είναι η αφετηρία του βίντεο.
Ο Egg επισκέπτεται το Μουσείο Πολέμου και Ειρήνης και μέσα από την περιήγησή του γνωρίζει αντικείμενα και τις ιστορίες που κρύβονται πίσω από αυτά.
Το βίντεο είναι εμπνευσμένο από το War Childhood Museum. Η έννοια του πολέμου προσεγγίζεται μέσα από προσωπικά αντικείμενα και τις ιστορίες τους, ενώ η ειρήνη προσεγγίζεται και μέσα από το τραγούδι Imagine και το Imagine Peace Tower στην Ισλανδία.
Έτσι, ο πόλεμος δεν παρουσιάζεται στα παιδιά μόνο ως ένα μακρινό ιστορικό γεγονός.
Συνδέεται με ένα πολύ πιο συγκεκριμένο ερώτημα:
Τι μπορεί να αλλάξει στην καθημερινή ζωή ενός ανθρώπου όταν υπάρχει πόλεμος;
🎬 Δείτε το βίντεο «Πόλεμος και Ειρήνη» με τον Egg
Μετά την προβολή δεν χρειάζεται να βιαστούμε να εξηγήσουμε τα πάντα.
Αφήνουμε πρώτα τα παιδιά να μας πουν τι παρατήρησαν εκείνα.
Ποια ιστορία θυμάστε περισσότερο;
Πώς πιστεύετε ότι ένιωθαν τα παιδιά στις ιστορίες που ακούσαμε;
Υπήρχε κάποιο αντικείμενο που σας έκανε εντύπωση;
Γιατί πιστεύετε ότι ήταν τόσο σημαντικό για το παιδί που το είχε;
Τι άλλαξε στη ζωή των ανθρώπων που γνωρίσαμε;
Πώς ένιωσαν άραγε αυτά τα παιδιά;
Οι απαντήσεις των παιδιών μπορούν να μας οδηγήσουν φυσικά στις δραστηριότητες που ακολουθούν.
🕊️ Δραστηριότητες για τον Πόλεμο και την Ειρήνη
Οι δραστηριότητες μπορούν να πραγματοποιηθούν μετά το βίντεο και να προσαρμοστούν ανάλογα με την ηλικία των παιδιών.
Δεν αναζητούμε απαραίτητα «σωστές» απαντήσεις. Στόχος είναι να δώσουμε στα παιδιά χώρο να σκεφτούν, να εκφραστούν, να ακούσουν τους άλλους και να συνδέσουν όσα είδαν με δικές τους εμπειρίες.
1. Κάτι που αγαπώ
Ζητάμε από τα παιδιά να σκεφτούν ή να φέρουν στην τάξη ένα αντικείμενο που έχει ιδιαίτερη σημασία για εκείνα. Μπορεί να είναι ένα παιχνίδι, ένα βιβλίο, μια φωτογραφία, ένα κουκλάκι ή οτιδήποτε άλλο επιλέξουν. Αυτό είναι σημαντικό για μένα γιατί..
2. Τι αλλάζει όταν υπάρχει πόλεμος;
Δείχνουμε στα παιδιά εικόνες ή κάρτες από πράγματα της καθημερινής ζωής. Ποια από αυτά υπάρχουν στη δική μας καθημερινότητα; Ποια πράγματα μπορεί να αλλάξουν όταν υπάρχει πόλεμος;
3. Ο Καθρέφτης των Συναισθημάτων
Τοποθετούμε έναν καθρέφτη μπροστά στα παιδιά και τα καλούμε να χρησιμοποιήσουν το πρόσωπο και το σώμα τους για να εκφράσουν διαφορετικά συναισθήματα. Πώς είναι το πρόσωπό σου όταν αισθάνεσαι ασφαλής; Πώς αλλάζει όταν φοβάσαι;
4. Το Δέντρο της Ειρήνης
Σχεδιάζουμε ή κατασκευάζουμε στην τάξη ένα μεγάλο δέντρο. Κάθε παιδί παίρνει ένα χάρτινο φύλλο και γράφει ή ζωγραφίζει τη δική του απάντηση στη φράση: «Για μένα Ειρήνη είναι... Στο τέλος ενώνουμε όλα τα φύλλα και δημιουργούμε το Δέντρο της Ειρήνης της τάξης μας.
Ηρωική Αποστολή
Το Egg έρχεται στο σχολείο
Μια μοναδική ευκαιρία για τους εκπαιδευτικούς να εμπλουτίσουν το μάθημα με ζωντανή εμπειρία και δημιουργική συμμετοχή των παιδιών.
☮️ Τι σημαίνει Ειρήνη για ένα παιδί;
Όταν ακούμε τη λέξη ειρήνη, συχνά τη σκεφτόμαστε απλώς ως το αντίθετο του πολέμου.
Για ένα παιδί όμως μπορεί να σημαίνει πολλά περισσότερα.
Ειρήνη μπορεί να είναι…
να νιώθω ασφαλής,
να έχω κοντά μου τους ανθρώπους που αγαπώ,
να πηγαίνω σχολείο,
να παίζω με τους φίλους μου,
να μπορώ να εκφράζομαι,
να δημιουργώ,
να ονειρεύομαι.
Και εδώ δεν χρειάζεται να δώσουμε εμείς όλες τις απαντήσεις.
Ειρήνη μπορεί να είναι…
να νιώθω ασφαλής,
να έχω κοντά μου τους ανθρώπους που αγαπώ,
να πηγαίνω σχολείο,
να παίζω με τους φίλους μου,
να μπορώ να εκφράζομαι,
να δημιουργώ,
να ονειρεύομαι.
Και εδώ δεν χρειάζεται να δώσουμε εμείς όλες τις απαντήσεις.
Μπορούμε να γράψουμε στον πίνακα:
«Για μένα Ειρήνη είναι… και να αφήσουμε τα παιδιά να συμπληρώσουν τη φράση.
Μπορούμε ακόμη να καταγράψουμε τις απαντήσεις τους χωρίς να αναφέρουμε ονόματα και να τις διαβάσουμε όλες μαζί στο τέλος.
Έτσι δημιουργούμε τον δικό μας ορισμό της ειρήνης μέσα από τις φωνές των παιδιών.
🕊️ Από την Ειρήνη στον Σεβασμό και τη Συνεργασία
Με τα μεγαλύτερα παιδιά μπορούμε να πάμε τη συζήτηση ένα βήμα παραπέρα. Γιατί η ειρήνη δεν αφορά μόνο τις σχέσεις μεταξύ χωρών. Υπάρχει και στην καθημερινότητά μας.
Μπορούμε να αναρωτηθούμε:
- Τι κάνω όταν κάποιος διαφωνεί μαζί μου;
- Μπορούμε να λύσουμε μια διαφωνία χωρίς φωνές ή βία;
- Τι σημαίνει να ακούω πραγματικά τον άλλον;
- Μπορώ να σέβομαι κάποιον ακόμη κι όταν έχουμε διαφορετική άποψη;
- Τι μπορώ να κάνω όταν βλέπω κάποιον να μένει μόνος ή να αποκλείεται από μια ομάδα;
Μπορούμε να αναρωτηθούμε:
- Τι κάνω όταν κάποιος διαφωνεί μαζί μου;
- Μπορούμε να λύσουμε μια διαφωνία χωρίς φωνές ή βία;
- Τι σημαίνει να ακούω πραγματικά τον άλλον;
- Μπορώ να σέβομαι κάποιον ακόμη κι όταν έχουμε διαφορετική άποψη;
- Τι μπορώ να κάνω όταν βλέπω κάποιον να μένει μόνος ή να αποκλείεται από μια ομάδα;
Έτσι, η μεγάλη έννοια της ειρήνης συνδέεται με κάτι που τα παιδιά μπορούν να εφαρμόσουν στη δική τους καθημερινότητα.
💬 Πόλεμος και Ειρήνη με αφορμή την 28η Οκτωβρίου
Οι έννοιες πόλεμος και ειρήνη μπορούν να αποτελέσουν μια διαφορετική αφετηρία για την προσέγγιση της 28ης Οκτωβρίου στο Νηπιαγωγείο και το Δημοτικό.
Πριν περάσουμε στα ιστορικά γεγονότα, μπορούμε να ξεκινήσουμε από ερωτήματα που τα παιδιά μπορούν να κατανοήσουν: Τι αλλάζει στη ζωή των ανθρώπων όταν υπάρχει πόλεμος; Γιατί η ειρήνη είναι τόσο σημαντική;
Το βίντεο του Egg μπορεί να λειτουργήσει ως εισαγωγή στη συζήτηση και στη συνέχεια να περάσουμε στο ιστορικό πλαίσιο της επετείου, ανάλογα με την ηλικία των παιδιών.
❓ Συχνές Ερωτήσεις
Δεν χρειάζεται να δώσουμε στα παιδιά περισσότερες πληροφορίες από όσες μπορούν να επεξεργαστούν. Ακούμε πρώτα τι γνωρίζουν και τι ακριβώς θέλουν να μάθουν και απαντάμε με απλά, ξεκάθαρα λόγια, χωρίς σκληρές εικόνες και περιττές λεπτομέρειες. Αν ένα παιδί εκφράσει φόβο ή ανησυχία, είναι σημαντικό να του δώσουμε χώρο να μιλήσει και να το βοηθήσουμε να επιστρέψει στο αίσθημα ασφάλειας της δικής του καθημερινότητας.
Δεν αγνοούμε την ερώτηση, αλλά ούτε δίνουμε υποσχέσεις για πράγματα που δεν μπορούμε να γνωρίζουμε. Μπορούμε πρώτα να ρωτήσουμε «Τι σε έκανε να το σκεφτείς αυτό;», ώστε να καταλάβουμε τι έχει ακούσει ή τι το ανησυχεί. Στη συνέχεια απαντάμε σύντομα και με ειλικρίνεια, δίνοντας έμφαση στο ότι αυτή τη στιγμή είναι ασφαλές και ότι υπάρχουν ενήλικες που φροντίζουν και προστατεύουν τα παιδιά.
Όχι απαραίτητα. Για τα μικρότερα παιδιά, ιδιαίτερα, οι σκληρές εικόνες δεν είναι απαραίτητες για να κατανοήσουν την έννοια του πολέμου. Ένα αντικείμενο, μια ιστορία, μια εικόνα καθημερινής ζωής ή ένα κατάλληλα σχεδιασμένο εκπαιδευτικό βίντεο μπορούν να ανοίξουν μια πολύ ουσιαστικότερη συζήτηση χωρίς να τα εκθέσουν σε περιεχόμενο που μπορεί να τα αναστατώσει.
Γιατί διαφορετικά η συζήτηση μένει στον φόβο και στην καταστροφή. Η έννοια της ειρήνης βοηθά τα παιδιά να αναγνωρίσουν όσα κάνουν μια καθημερινότητα ασφαλή: το σπίτι, το σχολείο, την οικογένεια, τους φίλους, το παιχνίδι και την ελευθερία. Παράλληλα, μας επιτρέπει να μιλήσουμε για αξίες που τα ίδια μπορούν να εφαρμόσουν: σεβασμό, συνεργασία, διάλογο και ειρηνική επίλυση των διαφωνιών.
🫵 Από τη συζήτηση στη δράση
Ο πόλεμος και η ειρήνη είναι έννοιες δύσκολες, αλλά μπορούν να γίνουν αφορμή για ουσιαστικές συζητήσεις με τα παιδιά. Ένα βίντεο, ένα αντικείμενο, μια ερώτηση ή μια ομαδική δραστηριότητα αρκούν πολλές φορές για να ξεκινήσει η κουβέντα.
Αξιοποιήστε το βίντεο και επιλέξτε τις δραστηριότητες που ταιριάζουν στην ηλικία και στις ανάγκες της δικής σας ομάδας.
🎬 Δείτε ξανά το βίντεο του Egg
🌳 Δημιουργήστε το δικό σας Δέντρο της Ειρήνης
💬 Μοιραστείτε μαζί μας πώς αξιοποιήσατε τη δραστηριότητα στην τάξη σας.
